ءبىر ءۇيدىڭ بالاسىنداي, بىر قولدىڭ سالاسىنداي

ەل بىرلىگىن قاشاندا تىرشىلىكتىڭ تەمىر­­قازى­عىنا بالاپ كەلگەن ەگەمەندى قازاق­ستانى­مىز­دىڭ ارقاشاندا مارتەبەسى بيىكتەپ, كيەلى ۇلى دالا ەلىن مەكەن ەتكەن ۇلت پەن ۇلىس تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 25 جىلدىعىنا ايرانداي ۇيىعان تاتۋلىقتىڭ ارقاسىندا تولاعاي تابىستارمەن كەلىپ وتىر. «تالاي جىلدار جىلجىپ ءوتىپ قويىنىنا جالعاسقان, زامان-عاسىر شەجىرەسىڭ, باي داستان», – دەپ اقيىق اقىن فاريزا وڭعارسىنوۆا اپامىز جىرلاعان تاريح قويناۋىندا وزىندىك ورنى بار قازاق ەلىنىڭ بۇگىنگى جەتىستىكتەرى مەن جەڭىستەرى اتا-بابادان قالعان ەرلىك پەن ءور­لى­ك­تىڭ, سالت-ءداستۇر مەن ۇرپاق ساباقتاس­تىعى­نىڭ, ەڭ باستىسى – حالقىمىزدىڭ ەڭ ۇلكەن بايلىعى – ەتونوسارالىق بىرلىك پەن ازامات­تىق تۇراق­تىلىقتان تۇرسا كەرەك. توسكەيدە مالى, توسەكتە باسى قوسىلعان ۇيعىر اعايىن مەملەكەت قۇراۋشى ۇلت توڭىرەگىندە ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ ساراب­دال سايا­ساتىنىڭ, اتا زاڭىمىز بەرگەن تەڭ قۇقىق پەن تەڭ مۇمكىندىكتىڭ ارقاسىندا ءبىر اتا­نىڭ بالاسىنداي باقىتتى ءومىر كەشۋدە. قازاق­ستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ توراعاسى ن.ءا.نازار­باەۆ­تىڭ اتالىق قام­قورلىعى, مەيىرى­مى كۇننىڭ شۋاعىنداي بارلىعىمىزدى تەڭ قام­تىپ وتىرعانىنىڭ ارقاسىندا بۇگىندە ۇيعىر اعايىن قولىن قالاي سوزسا, سولاي جەتە­تىن بايلىققا دا, بارلىققا دا كەنەلىپ وتىر. ەلباسىمىزدىڭ تاعدىرشەشتى كەزەڭ, كەلە جات­قان كۇردەلى كەزەڭ ءبىز ءۇشىن ەڭسەرۋ كە­زەڭى بولا­دى. ءبىز جاڭا جاھاندىق داعدارىس­تى ءمىن­­دەت­تى تۇردە جەڭەمىز. بۇل ءۇشىن بىزدە ءبىر­تۇتاس ەرىك-جىگەر, حالىق بىرلىگىنىڭ بەرىك ءداستۇر­لەرى بار, دەپ «نۇر وتان» پار­تياسىنىڭ ساي­لاۋال­دى باعدارلاماسىندا ايتقانى, ونى بار­لى­عى­مىز ءبىر اتا­نىڭ بالاسىنداي جۇمىلىپ, ءار ازا­مات­تىڭ جاۋاپ­كەرشىلىگىن كوتەر­گەندە ەڭ­سە­رەتىنىمىز بەلگىلى. كوكتەمگە سالىم ءوت­كەن پارلامەنت ءماجىلىسى جانە جەر­گىلىكتى ءماس­لي­حاتتار سايلاۋلارىندا ءبىز ءبىر­تۇتاس ەل, ءبىر وتان­نىڭ بالاسى ەكەنىمىزدى دالەل­­دەدىك. ساي­لاۋ ناۋقانىنا قاتىسۋ بەل­سەن­­دىلىگىنىڭ جوعارى بولۋىنىڭ ءوزى – ءار ازا­مات­تىڭ ءوزىنىڭ ازامات­تىق پارىزىن ورىن­داپ, ەل كەلەشەگى, ۇرپاق بولا­شاعى ءۇشىن بەل­سەنە كۇرەسە الاتىنىن دالەلدەدى ەمەس پە؟! بۇل ءبىزدىڭ ەڭ قىمبات بايلىعىمىز – بىرلىگىمىزدى تاعى دا ءبىر رەت پاش ەتىپ وتىر. قازاقستان حالقى اسسامبلەيا تاراپىنان سايلانعان 9 پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى ءار ەتنوس وكىلى بولعانىمەن, مۇددە دە, ماقسات تا ءبىر – ەل بىرلىگىنە ەڭبەك ەتۋ. مىسالى, ال­دىڭ­عى ەكى شاقىرىلىمدا ۇيعىر وكىلى م.احماديەۆ دەپۋتات بولسا, بيىل ش.نۋرۋموۆ ساي­لا­نىپ وتىرعانىنىڭ ءوزى قازاقستانداعى ۇي­عىر­لارعا كورسەتىلگەن زور سەنىم, ۇلكەن جاۋاپ­كەر­شىلىك. ەڭبەكقور ۇيعىر­لار ەلباسىنىڭ قامقور­لىعىن جوعارى باعالاي­دى, قاشاندا قازاق حالقى­نا ريزا, العىسى شەكسىز. سەبەبى, بىزدە وزگە وتان جوق, ءبىر-اق وتانىمىز بار – ول ءبىز­دىڭ ەگەمەن قازاقستانىمىز. ماڭگىلىك ەل بولۋ­دىڭ نۇرلى جولىندا وركەنيەتتى ەلىمىز­دىڭ گۇل­دەنۋىنە, ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك دامۋى­نا ءوز ۇلەستەرىن بۇدان دا ءارى قوسىپ, ءۇل­­­كەن شا­­ڭى­­راق­تىڭ استىندا ءبىر انانىڭ بالا­سىن­­داي, ءبىر قولدىڭ سالاسىنداي ەڭبەك ەتۋدە. وبلىستىق ۇيعىر ەتنومادەني بىرلەستىگى الماتى وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسام­بلەيا­سى حاتشىلىعىمەن, جەرگىلىكتى بيلىك جانە ءوزىن ءوزى باسقارۋ ورگاندارىمەن, ساياسي پارتيالارمەن, ۇكىمەتتىك ەمەس جانە جاس­تار ورتالىقتارىمەن تىعىز بايلانىستا, مەمو­راندۋم نەگىزىندە جۇمىس جاسايدى. اۋدان­دىق, قالالىق ەتنومادەني بىرلەستىك­تەرمەن «كەلىسە پىشكەن تون كەلتە بولماس» دەگەندەي, جوسپارلى جۇمىس اتقارىپ كەلەدى. رەسپۋبليكالىق ەتنومادەني بىرلەستىگى جوسپارلى وتكىزەتىن جۇمىستاردىڭ ۇيلەس­تىرۋ­شىسى عانا ەمەس, باسقارما مۇشەلەرى وزدەرى قاتىسىپ, ەلباسى ايتقانداي, ءار اۋىلعا, ءار تۇرعىنعا ەلىمىزدىڭ ساياساتىن, ۇستانعان باعى­تىن, جەتىستىكتەرىن جەتكىزۋدە بىرىگە جۇمىس جاساۋ ۇستىندە. ءار ەتنومادەني بىرلەس­تىك ءوز جارعىلارى نەگىزىندە جۇمىس جۇرگىزەدى. الماتى وبلىسىنىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى – جىلدا ءاربىر ەتنومادەني بىرلەستىك جاساعان جوبالار نەگىزىندە وبلىس اكىمى تاراپىنان گرانتتار الىپ, سول قارجى كومەگىمەن كوپتەگەن شارالار وتكىزۋگە مۇمكىندىكتەرى بار. ەكىنشىدەن, بىزدە «بولىنگەندى ءبورى جەيدى» دەمەكشى, ءبولىنۋ جوق, قاي ەتنومادەني ءبىر­لەستىك تە ءىس-شارا وتكىزسە, بارلىعىمىز ءبىر­دەي قاتىسامىز. تەك سوڭعى جىلداردى الساق, الماتى وبلىستىق ەتنومادەني ءبىر­لەس­تىگى رەسپۋبليكا دەڭگەيىندەگى تانى­مال ءار سالاداعى, ءار ۇلت وكىلدەرىنىڭ عىلىم دوكتورلارىن, وقى­مىستىلارىن قاتىس­تىرىپ, «عىلىمنىڭ دامۋى – قازاق­ستاننىڭ دامۋى» اتتى عىلى­مي-تەوريالىق كونفەرەن­تسيا, «مەنىڭ ەڭبەگىم – ەلىمە» ات­تى وبلىستىق كاسىپكەر­لەر اك­تسياسىن وتكىزىپ, «قا­يى­­رىم­­­دىلىق كەرۋەنى» اتتى ءىس-شار­الاردى وبلىس ورتا­­لى­عىن­­داعى «اينالايىن» بالالار ۇيىندە, قاراتال اۋدانىنىڭ بالالار ءۇيىن­دە, تەكەلى قالاسى­نىڭ قارتتار ۇيىندە, پانفيلوۆ اۋدانى­نىڭ بالالار ۇيلەرىندە وتكىزىپ, وبلىستىق حالىق انسامبلدەرى مەن جاستار تەاترى قويىلىمدارىن تارتۋ ەتىپ, كاسىپكەرلەر دەمەۋىمەن تەلەديدارلار, كىتاپتار, ءارتۇرلى تەحنيكا قۇرالدارى تابىس­تالدى. «دوستىقتا جوق شەكارا», «ءداس­تۇر مەن مادەنيەت – ۇلتتىڭ گەنەتيكالىق كودى», «الماتى وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسام­بلەياسىنىڭ 2020 جىلدارعا دەيىنگى دامۋ تۇجى­رىمداماسى» اتتى تاقىرىپتارمەن ۇجىم, مەكەمەلەردە ءارتۇرلى پىشىمدەگى ءىس-شارا­لار­دىڭ وتكىزىلىپ وتىرۋى – ەرلىك پەن ەلدىك­كە ۇندەيتىن يگى داستۇرلەرىمىزدى كوزدىڭ قارا­شى­عىنداي ساقتاۋ, تاربيەنىڭ تالبەسىگى – وت­با­سىلىق قۇندىلىقتاردى ۇرپاق بويىنا ءسىڭىرۋ سياقتى يگى, يماندى شارالار بولىپ تابىلادى. الدىمىزداعى الار اسۋىمىز بەلگىلەن­گەن جىلدار – قازاقستاننىڭ ءححى عاسىرداعى تاعدىر-تالايى قانداي بولاتىنىن ايقىن­دايتىن, ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ, ءبىزدىڭ ءبارىمىزدىڭ بەرىكتىگىمىز سىنعا تۇسەتىن كەزەڭ. بارشامىز­دى ەلدى جاڭارتۋ ورايىنداعى اۋقىمدى جۇمىس كۇتىپ تۇر. ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – بىرلىگى­مىزدى ساقتاۋ, ەگەمەندىكتى نىعايتۋ جانە ۇلت­تىڭ بولاشاققا بارار جولىن باتىل اشۋ. ستاتيستيكاعا جۇگىنسەك, مەملەكەتتىك قىز­مەتتە مەملەكەت قۇراۋشى ۇلت وكىلدەرىنەن كەيىنگى ورىندا ۇيعىر وكىلدەرى كوپ قىزمەت اتقارادى ەكەن. بۇل دەگەنىمىز – تەڭدىك, اشىقتىلىق, جاريالىمدىلىق, ياعني اتا زاڭىمىز بەرگەن قۇقىقتى اركىم ەركىن پايدا­لانىپ وتىرعانىنىڭ ناقتى كورىنىسى. ەكونوميكانىڭ, الەۋمەتتىك سالالاردىڭ دامۋىنا ءبىزدىڭ ەتنوس وكىلدەرى, اۋدان, قالا, وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق ۇيعىر ەتنومادەني ورتالىقتارى دا ءوز ۇلەس­تەرىن قوسۋدا. ەكونوميكانى دامى­تۋدا, ين­ۆەستيتسيا تارتۋدا, عى­لىم مەن ءبىلىم, مادەنيەت سالا­لارىندا يننوۆاتسيالىق جا­ڭا جوبالار جاساۋدا دا ءبىر­شاما ءۇردىس بار. قوسىمشا جۇمىس ورىندارىن اشۋ, قايى­رىمدىلىق اكتسيالارىن وتكىزۋ, مادەنيەت, ءبىلىم بەرۋ سالا­لارىندا ماماندار دايارلاۋ, ينكليۋزيۆتى وقىتۋ, كاسىپ­كەر­لىكتى دامىتۋدا اعا ۇرپاق وكىلدەرىنەن ر.توحتاحۋنوۆ, ش.ۋماروۆ, ە.ۋشۋروۆ, ج.ري­زايدينوۆ, ر.ايساەۆ, ز.كۋپاموۆ, ا.زۋلياروۆ, ت.ابدۋلسەمياتوۆ, م.يسلاموۆ, ا.رايدينوۆا, ق.شاماحۋنوۆ, ر.نيازوۆا, س.سايتوۆا, ت.ب. اتاۋعا بولادى. جاستار تاراپىنان دا وبلىستىق ءماسلي­حات دەپۋتاتى ز.كۋزيەۆ پانفيلوۆ اۋدانىن­دا جاڭا كاسىپورىن اشىپ, اۋدان, وبلىس ەكونوميكاسىنا وزىندىك ۇلەس قوسسا, ايەل ازا­ماتتاردان س.يزيموۆا, س.سايتوۆا, ر.مان­ليكوۆا, ر.يزيموۆا ءوز ەڭبەكتەرىمەن كوپكە ۇلگى بولا بىلۋدە. ءار اۋداندا, اۋىلدا ءوز كاسىپ­ور­نىن اشىپ, قىزمەت اتقارىپ كەلە جاتقان­دار­د­ىڭ سانى كۇن سايىن ارتۋدا. ويتكەنى, ءبىز­دىڭ وتانىمىز قازاقستاندا بارلىق جاع­داي جا­سال­عان. تەك جالقاۋلانباي, ەلىڭنىڭ ەر­تەڭى­نە جۇمىس جاسايتىن تالاپ, العا قويعان ماق­سات, ورىن­داۋشىلىق جاۋاپكەرشىلىك بولسا بولدى. ءبىزدىڭ كوشباسشىمىز بىرەۋ – نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ. ءبىزدىڭ ءبىر عانا ورتاق ۇلى بولاشاعىمىز بار, ءبىزدىڭ جەڭىسىمىز دە ورتاق. كوپەتنوستى مەملەكەت رەتىندە قازاقستان ءوزىنىڭ بۇل ەرەكشەلىگىن ارتىق­شىلىق رەتىندە پايدالاناتىن بولادى. قولعا الىنىپ وتىر­عان رەفورمالار ۇلت­تىڭ بىرتەكتىلىگى مەن ءبىر­لىگىن نىعايتۋعا باعىت­تالعان, مۇنىڭ ءوزى, ءتۇپ­تەپ كەلگەندە, بارشا قازاقستاندىقتاردى توپ­تاس­تىرۋعا جانە بولاشاعى ءبىرتۇتاس ۇلتتى قالىپ­تاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ءبىز, قازاقستاندىقتار – ءبىرتۇتاس حالىق­پىز! «ماڭگىلىك ەل» – ءبىزدىڭ جالپى­قازاق­ستان­دىق ءۇيىمىزدىڭ ۇلتتىق يدەياسى, ءبىزدىڭ اتا-بابا­لارىمىزدىڭ ارمانى. بارلىق قازاقستان­دىقتاردى بىرىكتىرەتىن جانە ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ بولاشاعىنىڭ ىرگەتاسىن قۇرايتىن باستى قۇندىلىقتاردى ساقتاۋ جولىندا ءبىزدىڭ ەتنومادەني بىرلەستىگى­مىز دە وزىندىك ءىز قال­دىرىپ, ەڭبەك ەتۋدەن ايانبايدى.  ءاسيا احمەتوۆا, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەسى, الماتى وبلىستىق ۇيعىر ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ ءتورايىمى تالدىقورعان